در این راهنما عوامل مختلف در انتخاب پارچه لباس کار بر اساس اساس شغل، محیط، گرماژ و ترکیب الیاف را بررسی می کنیم. در واقع انتخاب پارچه لباس کار فقط یک تصمیم برای «دوخت لباس» نیست؛ یک تصمیم مدیریتی است که مستقیماً روی ایمنی، راحتی کارکنان، هزینههای تعویض، نظم سازمانی و حتی اعتبار برند اثر میگذارد. خیلی از سازمانها و مدیران خرید، هنگام سفارش یونیفرم یا لباس کار، درگیر رنگ و مدل میشوند؛ در حالی که اگر جنس پارچه درست انتخاب نشود، نتیجهاش این است:
- لباس بعد از چند شستشو رنگ میبازد یا فرم خود را از دست میدهد.
- کارکنان در محیط گرم اذیت میشوند و راندمان پایین میآید.
- در محیط صنعتی، لباس در برابر سایش یا ریسکهای محیطی دوام کافی ندارد.
- هزینه تعویض سالانه بالا میرود و دوبارهکاری شروع میشود.
در این مقاله، ۷ جنس رایج پارچه لباس کار را دقیقتر بررسی میکنیم و برای هر کدام میگوییم:
- مناسب چه مشاغلی است؟
- نقطه قوتش چیست؟
- محدودیتها و اشتباهات رایج در انتخاب آن چیست؟
- اگر خرید عمده دارید، چه نکاتی را باید قبل از سفارش چک کنید؟
همچنین برای مشاهده لباس کار با پارچه مناسب می توانید از نمونه های زیر دیدن کنید:
https://formpoosh.com/%d9%84%d8%a8%d8%a7%d8%b3_%da%a9%d8%a7%d8%b1
8 معیار طلایی انتخاب پارچه لباس کار
چک لیستی که باید برای جلوگیری از انتخاب سلیقه در هنگام خرید لباس کار به همراه داشته باشید شامل موارد زیر است:
1. گرماژ (وزن پارچه)
- سبک (حدود 170–220 گرم): خدماتی/رستورانی/اداری سبک
- متوسط (حدود 220–280 گرم): کارگاهی و یونیفرم عمومی
- سنگین (280+ گرم): صنعتی سنگین، ساختمانی، محیط پر سایش
2. ترکیب الیاف (پنبه/پلیاستر/ویسکوز/…)
- تعداد دفعات شستشو: روزانه (رستوران/نانوایی) یا هفتگی (کارگاهی) یا کمتر (اداری)
- میزان تحرک: لباس باید کشش، آزادی حرکت و “ایستایی” مناسب داشته باشد
- اقلیم و فصل: در جنوب و محیطهای گرم، پارچه اشتباه یعنی نارضایتی قطعی کارکنان
- ظاهر و پرستیژ: اداری/پذیرش با صنعتی/کارگاهی فرق دارد
- سازگاری با چاپ و گلدوزی: بعضی پارچهها لوگو را بهتر نشان میدهند و کمتر خراب میشوند
3. ریسک محیطی:
سایش، جرقه، مواد شیمیایی، آلودگی روغن، گرد و خاک
4. تعداد دفعات شستشو:
روزانه (رستوران/نانوایی) یا هفتگی (کارگاهی) یا کمتر (اداری)
5. میزان تحرک:
لباس باید کشش، آزادی حرکت و “ایستایی” مناسب داشته باشد.
6. اقلیم و فصل:
در جنوب و محیطهای گرم، پارچه اشتباه یعنی نارضایتی قطعی کارکنان
7. ظاهر و پرستیژ:
اداری/پذیرش با صنعتی/کارگاهی فرق دارد.
8. سازگاری با چاپ و گلدوزی:
بعضی پارچهها لوگو را بهتر نشان میدهند و کمتر خراب میشوند.
جدول مقایسه سریع نوع پارچه لباس کار
نوع پارچه |
راحتی / تنفس |
دوام و سایش |
چروکپذیری |
شستشوی مکرر |
مناسب برای |
|
ترگال فلامنت (ساده/کجراه) |
متوسط |
متوسط تا خوب |
کم |
خوب |
یونیفرم عمومی، خدماتی، لباس فرم رستوران، روپوش |
|
پلیاستر |
پایین تا متوسط |
خوب |
خیلی کم |
عالی |
کارهای سبک/لباسهایی که اتو نمیخواهند. |
|
نخ پنبه |
عالی |
متوسط |
متوسط تا زیاد |
متوسط |
محیط گرم، کار طولانی، راحتی بالا |
|
پنبه + پلیاستر |
خوب |
خوب |
کم |
خوب تا عالی |
گزینه همهکاره برای صنعت و خدمات |
|
کتان |
خوب |
خیلی خوب |
زیاد |
خوب |
صنعتی سنگین، برخی کارهای سخت |
|
نایلون |
متوسط |
خوب |
کم |
خوب |
کاربردهای خاص، اما حساس به حرارت بالا |
|
ریون |
خیلی خوب |
ضعیف تا متوسط |
متوسط |
متوسط |
محیط سبک/ظاهر مهم/مصرف کوتاهتر |
1) پارچه ترگال فلامنت (ساده و کجراه) – انتخاب اقتصادی و پرمصرف
ترگال فلامنت در ایران یکی از رایجترین پارچهها برای لباس کار است، چون نسبت قیمت به عملکرد خوبی دارد و برای طیف وسیعی از مشاغل قابل استفاده است. فلامنت معمولاً نخ مصنوعی پیوسته است که کمک میکند سطح پارچه یکنواختتر شود، پرزدهی کمتر شود و لباس در شستشو ظاهر خود را بهتر حفظ کند.
چرا ترگال فلامنت محبوب است؟
- تنوع رنگ بالا (برای سازمانها مهم است)
- دوختپذیری خوب و ایستایی مناسب
- شستشوپذیری بالا و خشک شدن سریعتر نسبت به پنبه خالص
- گزینه اقتصادی برای سفارش عمده
مناسب برای:
- لباس کار کارگاهی سبک
- روپوش پزشکی و آزمایشگاهی
- لباس آشپزی و رستورانی (بهخصوص سالن و خدمات)
- مانتوهای اداری یا صنعتی سبک
- کارهای خدماتی (نگهبانی، پذیرش ساده، خدمات شهری سبک)
ترگال ساده vs ترگال کجراه
- ترگال ساده بافت منظمتر و سبکتر دارد و برای مصرف سبک مناسبتر است.
- ترگال کجراه بافت مورب و تراکم بالاتر دارد و معمولاً مقاومت سایشی و ایستایی بهتری ایجاد میکند؛ برای لباس کار صنعتی عمومی، کجراه گزینه قویتری است.
نکته مدیریتی:
اگر سازمان شما لباس را “هر روز” میشوید، ترگالِ بیکیفیت خیلی زود رنگ میدهد. در سفارش عمده حتماً نمونه پارچه را قبل خرید تست کنید: یک بار شستشو + یک بار اتو.
2) پارچه پلیاستر – ضدچروک و بادوام، اما گرم و کمتنفس
پارچههای پلیاستر معمولاً:
- چروک نمیشوند یا خیلی کم چروک میشوند.
- سریع خشک میشوند.
- دوام و ثبات رنگ خوبی دارند.
اما ایراد مهمشان این است که تنفسپذیری پایینتر دارند و در محیطهای گرم ممکن است باعث تعریق و ناراحتی شوند. همچنین برای برخی افراد ممکن است حساسیت پوستی ایجاد کند (بهخصوص اگر کیفیت نخ پایین باشد).
مناسب برای:
- لباسهایی که “مرتب بودن” و “اتو نخواستن” اولویت است.
- مشاغل سبک و کوتاهمدت.
- محیطهایی که لباس باید سریع خشک شود.
مناسب نیست برای:
- آشپزخانههای گرم
- کار طولانی در فضای باز گرم
- محیطهایی که راحتی و تنفس پارچه حیاتی است
3) پارچه نخ پنبه – راحتی عالی، اما حساس به آبرفت و تغییر فرم
پنبه یکی از بهترین گزینهها برای راحتی و تنفسپذیری است. در محیطهای گرم یا شغلهایی که کارکنان ساعات زیادی لباس را به تن دارند، پنبه میتواند کیفیت زندگی کاری را بالا ببرد.
مزایا:
- نرم، راحت و تنفسپذیر
- مناسب برای تعریق بالا
- حس بهتر روی پوست (برای خیلیها مهم است)
محدودیتها:
- امکان آبرفت و تغییر سایز
- چروکپذیری بیشتر
- احتمال افت رنگ/فرم در شستشوی مکرر اگر کیفیت پایین باشد
ترفند خرید عمده:
اگر پنبه انتخاب میکنید، حتماً درباره “آبرفت گرفته شده یا نه” سوال کنید. اگر آبرفت داشته باشد، باید در الگو و سایز لحاظ شود.
4) ترکیب پلیاستر و پنبه – بهترین انتخاب عمومی برای صنعت + خدمات
این ترکیب معمولاً بهترین “تعادل” را ایجاد میکند:
- دوام پلیاستر
- راحتی پنبه
به همین دلیل برای لباس کار صنعتی، غذایی، فضای باز، کارگاهها و خیلی از مشاغل، گزینه محبوبی است.
چرا این ترکیب برای سازمانها عالی است؟
- کمتر آب میرود نسبت به پنبه خالص
- چروک کمتر
- شستشوپذیری بهتر
- ثبات رنگ بهتر
- قیمت مناسبتر از پنبه خالص با همان دوام
مناسب برای:
- صنایع عمومی و لباس مکانیکی
- صنایع غذایی
- تعمیرگاهها
- لباس کار فضای باز
- لباسهای دو تکه و کارگاهی
نکته مهم:
اگر درصد پلیاستر خیلی بالا باشد، ممکن است در افراد حساس، خارش یا آلرژی ایجاد کند و در محیط گرم، ناراحتی بالا رود.
5) پارچه کتان – مقاوم، خنکتر، اما چروکپذیر
کتان (Linen) یا پارچههای خانواده کتان، معمولاً به عنوان پارچههای مقاوم شناخته میشوند و در برابر شستشو و برخی تماسها مقاومت خوبی دارند. در عین حال به خاطر ذات الیاف گیاهی، میتواند حس خنکی بیشتری ایجاد کند.
مزایا:
- مقاومت بالا
- حس خنکی بهتر نسبت به پلیاستر خالص
- کیفیت ظاهری خوب
محدودیت:
- چروکپذیری بالا
- برای یونیفرمهایی که باید همیشه اتوکشیده باشد، ممکن است دردسر شود.
مناسب برای:
- برخی مشاغل صنعتی سنگین (اگر طراحی و دوخت مناسب باشد)
- محیطهایی که دوام و کیفیت مهم است و چروک مسئله اصلی نیست.
نکته: بعضی جاها “کتان” را به جای “کجراه پنبهای” هم استفاده میکنند؛ حتماً مشخصات دقیق پارچه را از فروشنده بگیرید چون نامگذاری در بازار همیشه دقیق نیست.
6) پارچه نخ نایلون – قوی و اقتصادی، اما حساس به حرارت بالا
نایلون به خاطر قدرت و دوامش معروف است و معمولاً ارزانتر هم هست. اما باید حواستان باشد که در دمای بالا ممکن است مشکل ایجاد کند و برای محیطهایی با ریسک حرارت/جرقه، گزینه ایدهآلی نیست.
مزایا:
- استحکام خوب
- قیمت مناسب
- تنوع کاربرد
معایب:
- ممکن است بعد از شستشو/اتو “دانهدانه” شود. (بسته به کیفیت)
- احتمال ذوب شدن یا آسیب در حرارت بالا
مناسب برای:
- کاربردهای خاص و سبک
- محیطهایی که حرارت بالا ندارند.
7) پارچه نخ ریون – ظاهر خوب و لطیف، اما برای کار سنگین توصیه نمیشود.
ریون از بازسازی فیبر سلولزی به دست میآید و از نظر ظاهری شبیه ابریشم است؛ سطح صاف و لطیف دارد و برای چاپ و جلوه رنگ عالی است. به همین دلیل برای برخی مشاغل سبک که ظاهر لباس مهم است، جذابیت دارد.
مزایا:
- نرمی و راحتی بالا
- جلوه رنگ خوب و چاپپذیری مناسب
- ظاهر شیکتر نسبت به برخی گزینهها
محدودیتها:
- مقاومت پایینتر در برابر سایش و کشش
- مناسب نبودن برای شستشوی سنگین و مکرر
- برای محیطهای صنعتی خشن توصیه نمیشود
راهنمای انتخاب سریع بر اساس شغل
اگر قرار است تصمیم سریع بگیرید از راهنمای زیر استفاده کنید:
- رستوران / آشپزی / خدمات غذایی:
ترگال فلامنت باکیفیت یا ترکیب سبک پنبه/پلیاستر (شستشوی بالا + ایستایی بهتر).
مشاهده نمونه لباس آشپزی:
https://formpoosh.com/product-category/%d9%85%d8%b4%d8%a7%d8%ba%d9%84/%d9%84%d8%a8%d8%a7%d8%b3-%d9%81%d8%b1%d9%85-%d8%b1%d8%b3%d8%aa%d9%88%d8%b1%d8%a7%d9%86/فروشگاهی / اداری عمومی:
ترگال ساده یا پرشیا/ترکیبی (مرتب، اقتصادی، خشکشدن سریعتر).کارگاه و صنعتی عمومی:
ترگال کجراه یا پنبه/پلیاستر (مقاومت سایشی بیشتر).
مشاهده فنی بافت کجراه در لباس کار:
https://formpoosh.com/product-category/%d9%84%d8%a8%d8%a7%d8%b3-%da%a9%d8%a7%d8%b1-%d8%a7%db%8c%d9%85%d9%86%db%8c/معدن / پروژه ساختمانی / سایش بالا:
کجراه سنگین، لی پنبهای یا پارچههای مقاومتر.محیط گرم / شیفت طولانی:
پنبه بیشتر (با کنترل آبرفت).ریسک حرارت / جرقه:
پارچههای تخصصی FR یا گزینههای پنبهای مناسب با بررسی ریسک.
اشتباهات رایج سازمانها در سفارش پارچه لباس کار
- انتخاب پارچه سنگین برای محیط گرم → نارضایتی و افت بهرهوری
- انتخاب پنبه بدون لحاظ آبرفت → سایزبندی به هم میریزد.
- انتخاب پارچه ارزان با ثبات رنگ پایین → لباس بعد از چند شستشو بیکیفیت میشود.
- یکسان گرفتن نیاز همه واحدها (مثلاً انبار با پذیرش)
- بیتوجهی به سازگاری پارچه با چاپ و گلدوزی لوگو
- نداشتن “نمونهگیری قبل خرید عمده” (کار اشتباه و پرهزینه)
چکلیست خرید عمده پارچه لباس کار (مخصوص مدیران خرید)
قبل از سفارش عمده، اینها را حتماً انجام دهید:
- یک متر نمونه بگیرید.
- یک بار شستشو + خشککن (اگر استفاده میکنید)
- یک بار اتوکشی
- تست پرزدهی و جذب گرد و خاک (مهم برای رنگهای تیره)
- بررسی آبرفت (برای پنبهها)
- بررسی راحتی در پوشیدن (حداقل ۱۰ دقیقه تست حرکت)
سوالات متداول
بهترین پارچه لباس کار برای استفاده روزمره چیست؟
برای استفاده روزمره سازمانی، معمولاً ترکیب پنبه و پلیاستر یا ترگال کجراه با کیفیت بهترین تعادل دوام و راحتی را میدهد.
برای محیط گرم مثل آشپزخانه یا جنوب کشور چه پارچهای بهتر است؟
پارچههایی با پنبه بالاتر یا گرماژ سبکتر (مثل ترگال سبک با کیفیت یا پنبه/پلیاستر سبک) بهترند تا تعریق و گرمازدگی کمتر شود.
آیا پلیاستر برای لباس کار خوب است؟
از نظر دوام و ضدچروک بودن عالی است، اما برای محیط گرم و افراد حساس ممکن است آزاردهنده باشد چون تنفسپذیری پایینتری دارد.
کتان بهتر است یا پنبه؟
پنبه بیشتر روی راحتی و تنفس تمرکز دارد، کتان میتواند مقاومت و حس خنکی بدهد ولی چروکپذیرتر است. انتخاب به “نوع استفاده” بستگی دارد.
جمعبندی نهایی
هیچ پارچهای «بهترین برای همه مشاغل» نیست. بهترین انتخاب زمانی اتفاق میافتد که شما پارچه را بر اساس ریسک محیطی، گرماژ، ترکیب الیاف، شستشوی مکرر و راحتی کارکنان انتخاب کنید.
اگر سازمان شما یونیفرم را برای برندینگ و نظم میخواهد، پارچه باید ظاهر مرتب را حفظ کند. اگر لباس برای محیط پرخطر است، پارچه باید اول از همه ایمنی را پوشش دهد. و اگر لباس برای محیط گرم و پرتحرک است، راحتی و تنفسپذیری اولویت دارد.
